Urządzenia ochronne przetężeniowe

Jako urządzenia ochronne przetężeniowe stosuje się bezpieczniki topikowe albo wyłączniki samoczynne z wyzwalaczami lub przekaźnikami nadprądowymi.

W przypadku powstania zwarcia o pomijalnej impedancji między przewodem liniowym a częścią-przewodzącą dostępną lub przewodem ochronnym w obwodzie, urządzenie ochronne powinno samoczynnie przerwać zasilanie przewodu liniowego obwodu lub urządzenia w wymaganym czasie.

Wyłączenie jest dostatecznie szybkie, jeżeli następuje w czasie nieprzekraczającym dopuszczalnych wartości podanych w tabeli.

Maksymalne czasy wyłączenia [s]

Wartości czasu samoczynnego wyłączenia podane w tablicy dotyczą przede wszystkim obwodów końcowych (odbiorczych) o prądzie nieprzekraczającym 32 A i w tych obwodach nie powinny być przekraczane.

Czasy wyłączenia dłuższe niż podane w tabeli mogą być dopuszczone w sieciach elektroenergetycznych i obwodach rozdzielczych. Wynika to z następujących założeń:
—    zwarcia w takich obwodach są rzadkie,
—    urządzenia zasilane przez takie obwody nie są trzymane w ręku i jeżeli były dotykane, to można je puścić w przypadku przepływu prądu rażeniowego.

W układach TN czas samoczynnego wyłączenia nie powinien przekraczać 5 s. Ograniczenie to jest umowne.
W układach TT w obwodach rozdzielczych i w obwodach końcowych o prądzie większym od 32 A jest dopuszczony czas samoczynnego wyłączenia nieprzekraczający 1 s.
Dla układu IT samoczynne wyłączenie nie jest zwykle wymagane po pojawieniu się pierwszego uszkodzenia.

Krótsze czasy wyłączenia mogą być wymagane dla specjalnych instalacji elektrycznych lub specjalnych ich lokalizacji stosownie do wymagań, zawartych w części 7 normy HD 60364.

Dla układów o napięciu względem ziemi Uu wyższym niż 50 V a.c. lub 120 V d.c. samoczynne wyłączenie w czasie określonym powyżej, odpowiednio dla obwodów odbiorczych oraz dla obwodów rozdzielczych, nie jest wymagane, jeżeli przy zwarciu z przewodem ochronnym lub z ziemią napięcie źródła zostanie obniżone w czasie nie dłuższym niż podany w tabeli lub w ciągu 5 s do wartości co najmniej 50 V a.c. lub 120 V d.c.

.Jeżeli w instalacji lub jej części nie mogą być spełnione warunki samoczynnego wyłączania, to należy zastosować ochronę uzupełniającą — połączenie wyrównawcze dodatkowe. Połączenia wyrównawcze dodatkowe (miejscowe) powinny łączyć wszystkie części przewodzące jednocześnie dostępne i części przewodzące obce. Połączenia te mogą obejmować określone miejsce, część instalacji lub całą instalację.

Ponadto w obwodach prądu przemiennego (a.c.) dla:
—    gniazd wtyczkowych o prądzie znamionowym nieprzekraczającym 20 A, które są przewidziane do powszechnego użytku i do obsługiwania przez osoby niewykwalifikowane oraz
—    urządzeń ruchomych o prądzie znamionowym nieprzekraczającym 32 A używanych na zewnątrz powinna być przewidziana ochrona uzupełniająca za pomocą urządzeń różnicowoprądowych (RCD).

Samoczynne wyłączenie zasilania

Samoczynne wyłączenie zasilania jest środkiem ochrony, w którym;
—    ochrona podstawowa jest zapewniona przez izolację podstawową części czynnych lub przez przegrody lub obudowy oraz
—    ochrona przy uszkodzeniu jest zapewniona przez połączenie wyrównawcze i samoczynne wyłączenie w przypadku uszkodzenia.

W instalacjach elektrycznych samoczynne wyłączenie zasilania jest powszechnie stosowanym środkiem ochrony. Tam gdzie jest stosowany ten środek ochrony, mogą być także stosowane urządzenia klasy II.

Ochrona przez samoczynne wyłączanie zasilania w instalacjach elektrycznych powinna być zaprojektowana i zrealizowana w taki sposób, aby w tych instalacjach była zapewniona zarówno ochrona podstawowa, jak i ochrona przy uszkodzeniu.

W przypadku zwarcia między częścią czynną i częścią przewodzącą dostępną (np. przewodzącą obudową urządzenia elektrycznego), zasadą ochrony przy uszkodzeniu jest, aby spodziewane napięcie dotykowe przekraczające 50 V prądu przemiennego lub 120 V prądu stałego było wyłączane tak szybko, żeby nie wystąpiły niebezpieczne skutki patofizjologiczne. Aby spełnić to wymaganie, każde zwarcie w urządzeniu elektrycznym, w wyniku którego pojawi się niebezpieczne napięcie dotykowe, musi spowodować przepływ prądu o wartości zapewniającej samoczynne wyłączenie zasilania w dostatecznie krótkim czasie gwarantującym wymagany stopień bezpieczeństwa ludzi. Wynika stąd, że ochrona przez samoczynne wyłączenie zasilania polega na:
—    stworzeniu odpowiedniej drogi dla prądu zwarciowego, zwanej pętlą zwarcia, oraz
—    wyłączeniu prądu zwarciowego przez odpowiednie urządzenie ochronne w dostatecznie krótkim czasie.

Stworzenie odpowiedniej pętli zwarcia wymaga zainstalowania przewodów ochronnych łączących wszystkie dostępne części przewodzące urządzeń elektrycznych:
—    z punkiem neutralnym sieci w przypadku układu sieciowego TN,
—    z ziemią w przypadku układu sieciowego TT i IT.

Urządzeniami ochronnymi samoczynnie wyłączającymi zasilanie są:
—    urządzenia ochronne nadmiarowoprądowe (przetężeniowe),
—    urządzenia ochronne różnicowoprądowe RCD.

Środki ochrony przeciwporażeniowej

Zgodnie z normą PN rozróżnia się następujące środki ochrony przeciwporażeniowej:
—    samoczynne wyłączenie zasilania,
—    podwójna lub wzmocniona izolacja,
—    separacja elektryczna,
—    bardzo niskie napięcie SELV i PELV.

Ponadto mogą być stosowane środki ochrony uzupełniającej.

Każdy z wymienionych środków ochrony przeciwporażeniowej powinien być lak zaprojektowany i zrealizowany, aby była zapewniona zarówno ochrona podstawowa, jak i ochrona przy uszkodzeniu.

W specjalnych zastosowaniach dozwolone są inne środki ochrony, takie jak:
—    przeszkody,
—    umieszczanie poza zasięgiem rąk oraz
—    izolowanie stanowiska,
—    nieuziemione połączenia wyrównawcze miejscowe,
—    elektryczna separacja do zasilania więcej niż jednego odbiornika.

Środki te mogą być stosowane tylko w instalacjach elektrycznych, które znajdują się pod nadzorem osób wykwalifikowanych lub poinstruowanych i w których nieautoryzowane zmiany nie mogą być dokonywane.

Postanowienia dotyczące ochrony przy uszkodzeniu (ochrony przy dotyku poślednim) mogą być pominięte dla następującego wyposażenia:
—    metalowych wsporników izolatorów linii napowietrznych, które są przytwierdzone do budynku i są umieszczone poza zasięgiem ręki;
—    zbrojenia żelbetowych słupów linii napowietrznych, w których zbrojenie stalowe nie jest dostępne;
—    dostępnych części przewodzących, które ze względu na ich niewielkie rozmiary (w przybliżeniu 50 mm x 50 mm) lub ze względu na ich właściwości (cechy) nie mogą być uchwycone lub nie powinno dojść do znaczącego zetknięcia się ich z częścią ciała człowieka, pod warunkiem, że połączenie z przewodem ochronnym jest trudne do wykonania lub może być zawodne. Te wyjątki dotyczą np. zasuwek, nitów, tabliczek informacyjnych, uchwytów przewodów;
—    metalowych rur lub innych metalowych osłon ochraniających urządzenie o izolacji podwójnej lub izolacji wzmocnionej.

Typy układów sieci

Ze względu na sposób połączenia z ziemią, sieci o napięciach zakresu II  dzielą się na układy typu TN, TT i IT.

Pierwsza litera w symbolu typu układu sieci oznacza odpowiednio:

T — bezpośrednie połączenie określonego punktu (najczęściej neutralnego) lub punktów sieci z ziemią I — izolowanie wszystkich części sieci od ziemi lub połączenie przez rezystor (impedor) określonego punktu sieci z ziemią.

Druga litera oznacza:

T — połączenie zacisku ochronnego PE urządzenia (odbiornika) z ziemią N — połączenie zacisku ochronnego PE urządzenia (odbiornika) z punktem neutralnym sieci

Sieci TN, w których wykonane są bezpośrednie uziemienia punktów neutralnych N, a dostępne części przewodzące są połączone z punktem neutralnym sieci N przewodami ochronnymi, dzielą się dodatkowo na:

—    układy TN-C, w których funkcję przewodu ochronnego PE i neutralnego N pełni jed<‚» przewód ochronno-neutralny PEN,

—    układy TN-S, w których funkcję przewodu ochronnego PE i neutralnego N pełnią oddzielne przewody,

—    układy TN-C-S, w których pierwsza część sieci pracuje w układzie TN-C, a druga w układzie TN-S.

Sieci TT są to sieci, w których wykonane są bezpośrednie uziemienia punktów neutralnych N, a dostępne części przewodzące są połączone przewodami ochronnymi z uziomem niezależnym od uziemienia punktu neutralnego sieci.

Układ sieci typu TT; E — przewód uziomowy, N — przewód neutralny, PE — przewód ochronny, 1C — części przewodzące dostępne.

Sieci IT są to sieci, których żaden punkt nie jest bezpośrednio połączony z ziemią, lub sieci, w których punkt neutralny albo inny punkt sieci jest połączony z ziemią przez rezystancję (impedancję) o dostatecznie dużej wartości (rys. c), a dostępne części przewodzące są bezpośrednio połączone z ziemią.

Układ sieci typu IT: a) sieć izolowana, b)sieć z uziemieniem otwartym, c) sieć z uziemieniem pośrednim; E — przewód uziomowy, PE — przewód ochronny, B — bezpiecznik iskiernikowy, K — części przewodzące dostępne, R — rezystor.

 

Rodzaje napięć

Z punktu widzenia ochrony przeciwporażeniowej rozróżnia się kilka rodzajów napięć elektrycznych.

Napięcie robocze jest to napięcie między częściami przewodzącymi obwodu elektrycznego a ziemią lub między częściami przewodzącymi należącymi do różnych biegunów obwodu elektrycznego. Napięcie to może utrzymywać się stale lub dorywczo i jest zbliżone swą wartością do napięcia znamionowego.

Napięcie znamionowe jest to napięcie, na które urządzenia lub instalacje elektryczne zostały zaprojektowane i zbudowane.

Napięcia znamionowe prądu przemiennego do 1000 V i prądu stałego do 1500 V zgodnie z normą PN-91/E-05010 podzielono na dwa zakresy w sposób podany w tabeli.

Zakres 1 napięć (poz. 1) został dodatkowo podzielony na wartości pośrednie. Wartości podane w pozycjach 2 i 3 dotyczą szczególnych przypadków i należy je stosować w zależności od warunków środowiskowych (rodzaj osób przebywających w danym środowisku i ich kwalifikacje, rezystancja ciała ludzkiego, kontakt ludzi z potencjałem ziemi).

Podane w tablicy dla zakresu II graniczne wartości w poz. 1 odnoszą się do napięć między fazą a ziemią lub biegunem a ziemią w układach z uziemieniami (TN lub TT), zaś graniczne wartości w poz. 2 odnoszą się do napięć między różnymi fazami lub różnymi biegunami zarówno układów z uziemieniami, jak i izolowanych.

Jeżeli na skutek uszkodzenia izolacji przez uziemione urządzenie popłynie prąd zwarciowy do ziemi, to na powierzchni ziemi wokół urządzenia pojawi się napięcie, którego wartość będzie się zmniejszać w miarę wzrostu odległości od urządzenia. W sytuacji takiej mogą wystąpić niebezpieczne wartości napięć dotykowych i krokowych.

Napięcie dotykowe jest to napięcie pojawiające się między częściami jednocześnie dostępnymi w przypadku uszkodzenia izolacji. Wartość napięcia dotykowego zależy od wartości napięcia roboczego oraz od rezystancji między obudową urządzenia a ziemią. Napięcie dotykowe jest zwykle mniejsze od napięcia roboczego, a jego wartość jest tym mniejsza, im mniejsza jest wartość rezystancji uziemienia obudowy uszkodzonego urządzenia. Jeżeli jednak urządzenie, w którym nastąpiło uszkodzenie izolacji, jest odizolowane od ziemi, to napięcie dotykowe może osiągnąć wartość równą napięciu roboczemu.

Napięcie krokowe jest to napięcie występujące między dwoma punktami na powierzchni gruntu lub stanowiska, odległymi od siebie o 1 m.

Napięcie rażeniowe jest to spadek napięcia na ciele ludzkim podczas przepływu prądu rażeniowego.

Napięcie dotykowe spodziewane jest to najwyższe napięcie dotykowe, które może wystąpić w urządzeniach lub instalacji elektrycznej w przypadku uszkodzenia izolacji, gdy wartość impedancji w miejscu zwarcia jest pomijalna.

Napięcie dotykowe dopuszczalne (symbol UL) jest to największa wartość napięcia dotykowego, które może się długotrwale utrzymywać w określonych warunkach. Jako wartości napięć dopuszczalnych przyjęto wartości napięć dotykowych, dla których dopuszczalny czas wyłączenia wynosi 5 s. Dla warunków środowiskowych szczególnych, przyjęto mniejsze wartości dopuszczalnych napięć dotykowych (odpowiednio 25 V a.c. i 60 V d.c.). Do środowisk szczególnych zalicza się tereny otwarte, łazienki, natryski, sauny, obory i chlewnie, pomieszczenia produkcyjne o wilgotności względnej powyżej 75% oraz o temperaturze powyżej 35°C lub poniżej —5°C.

Ochrona przeciwporażeniowa w urządzeniach elektrycznych o napięciu do 1 kv

Niebezpieczeństwo porażenia prądem elektrycznym występuje we wszystkich urządzeniach elektrycznych, których napięcia robocze przekraczają wartości napięć uznanych za dopuszczalne. W takich przypadkach konieczne jest zastosowanie odpowiednich środków technicznych ochrony przeciwporażeniowej. Podstawowymi środkami ochrony przeciwporażeniowej są środki, które uniemożliwiają bezpośrednie zetknięcie człowieka z będącymi pod napięciem częściami obwodów elektrycznych, a tym samym nie dopuszczają do przepływu przez ciało człowieka prądu rażeniowego. Techniczne środki ochrony przeciwporażeniowej, których zadaniem jest niedopuszczenie do przepływu przez ciało człowieka prądu rażeniowego, noszą nazwę ochrony podstawowej lub ochrony przed dotykiem bezpośrednim.

Ochrona podstawowa, mimo że znacznie ogranicza niebezpieczeństwo porażenia, to jednak nie eliminuje go zupełnie. Podczas eksploatacji urządzeń zdarzają się zakłócenia w ich normalnej pracy (polegające zwykle na uszkodzeniu izolacji podstawowej), w których wyniku pojawiają się napięcia na częściach przewodzących dostępnych. Dlatego konieczne jest zastosowanie — oprócz ochrony podstawowej — dodatkowych środków, których zadaniem jest w przypadku wystąpienia niebezpieczeństwa porażenia ograniczenie jego skutków. Techniczne środki ochrony, których zadaniem jest ograniczenie skutków porażenia w przypadku dotknięcia znajdujących się pod napięciem (w wyniku uszkodzenia izolacji) części przewodzących dostępnych, noszą nazwę ochrony przy uszkodzeniu lub ochrony przy dotyku pośrednim.

Skutki porażenia prądem elektrycznym zależą przede wszystkim od natężenia prądu rażeniowego oraz od czasu jego przepływu. Dlatego działanie, którego celem jest zmniejszenie prawdopodobieństwa szkodliwych następstw rażenia, polega na zastosowaniu odpowiednich środków powodujących:
—    zmniejszenie wartości prądu rażeniowego,
—    skrócenie czasu przepływu prądu rażeniowego.

Zmniejszenie prądu rażeniowego uzyskuje się przez zmniejszenie napięcia dotykowego bądź zwiększenie rezystancji obwodu rażeniowego. Gdy ten sposób nic daje pozytywnych wyników, stosuje się środki zapewniające dostatecznie szybkie wyłączenie prądu rażeniowego.

Zgodnie z normą PN-HD 60364-4-41 w urządzeniach elektrycznych prądu przemiennego o napięciu do 1 kV i prądu stałego do 1,5 kV ochrona przeciwporażeniowa powinna być zapewniona przez zastosowanie:
—    środka ochrony podstawowej i niezależnego środka ochrony przy uszkodzeniu lub
—    wzmocnionego środka ochrony (np. izolacji wzmocnionej), który zapewni zarówno ochronę podstawową, jak i ochronę przy uszkodzeniu.

Środkami ochrony dopuszczonymi do stosowania są:
—    samoczynne wyłączenie zasilania,
—    izolacja podwójna lub izolacja wzmocniona,
—    separacja elektryczna do zasilania jednego odbiornika,
—    bardzo niskie napięcie SELV lub PELV.

Jeżeli niektóre warunki dotyczące środka ochrony nie mogą być spełnione, należy zastosować dodatkowe środki tak, aby zastosowana łączna ochrona osiągnęła wymagany stopień bezpieczeństwa. Przykładem są obwody FELV, w których samo obniżenie napięcia jest niewystarczające do zapewnienia wymaganego stopnia bezpieczeństwa.

Dobór głównej stacji transformatorowej

Stacja transformatorowa, z której są zasilane rozdzielnice pomieszczeń produkcyjnych, składa się z transformatora lub transformatorów oraz rozdzielnicy głównej nn. W poprzednich artykułach omówiliśmy już jak dokonać doboru liczby i wielkości odpływów z tej rozdzielnicy dla zasilania odbiorów siłowych i oświetleniowych. Można teraz, wybrać typ i wielkości pól odpływowych. W zakładach przemysłowych jako rozdzielnice główne najczęściej stosowane są zestawy szkieletowe. Korzystając z metod, znajdujemy moc i prąd obliczeniowy (zapotrzebowany) zakładu, co pozwoli nam dokonać doboru pola zasilającego (pól zasilających) w rozdzielnicy i transformatora (transformatorów). Pole zasilające wyposażone jest w wyłącznik zwarciowy i łączniki ręczne.

W przypadku stacji z jednym transformatorem przy jego doborze należy przestrzegać zasady, żeby moc transformatora stanowiła:
—    100% mocy obliczeniowej — zakład jednozmianowy,
—    100 – 125% mocy obliczeniowej — zakład dwuzmianowy,
—    100 – 145% mocy obliczeniowej — zakład trzyzmianowy.

Transformatory trójfazowe olejowe o chłodzeniu naturalnym firmy Schneider.

W celu ułatwienia doboru transformatorów w tablicy podano podstawowe dane techniczne transformatorów olejowych, które można stosować w zakładach przemysłowych.

Ogólne zasady lokalizacji stacji transformatorowych są następujące:
—    zaleca się umieszczać stacje w środku ciężkości obszaru zasilania bądź wewnątrz hali produkcyjnej, bądź jeżeli to możliwe, wzdłuż zewnętrznych ścian budynku, a w budynkach o kilku kondygnacjach — na poszczególnych kondygnacjach,
—    w przypadku wbudowania lub przybudowania stacji do budynku produkcyjnego, wejście do rozdzielnicy powinno być wewnątrz hali,
—    komorę transformatorową należy umieszczać od północnej strony budynku,
—    nie zezwala się na prowadzenie przez komorę transformatora obwodów nie związanych z ustawionym w tej komorze transformatorem.

Projektowanie instalacji siłowej

Podstawą do zaprojektowania instalacji siłowej w zakładzie przemysłowym jest projekt technologiczny.
W projekcie tym powinno być podane na podkładzie budowlanym zakładu szczegółowe rozmieszczenie odbiorników siłowych oraz dokładne dane dotyczące ich liczby, wielkości i przeznaczenia. Projektowanie instalacji elektrycznej siłowej możemy rozpocząć od doboru obwodów zasilających poszczególne odbiorniki.
Dokonujemy wyboru rodzaju przewodów i sposobu ich ułożenia zgodnie z zasadami, uwzględniając konstrukcję budynków.
Zgodnie z zasadami dobieramy przekroje przewodów i ewentualnie rur oraz zabezpieczenia przewodów i poszczególnych odbiorników.
Korzystając z zasad, wybieramy liczbę i miejsca ustawienia rozdzielnic oraz dobieramy wyposażenie i układ rozdzielnic. Powszechnie stosowane są rozdzielnice skrzynkowe żeliwne, względnie blaszane.
Przystępujemy teraz do projektowania sieci rozdzielczej niskiego napięcia. Wybieramy rodzaj przewodów i sposób ich ułożenia, korzystając, a następnie, stosując jedną z metod, wyznaczamy prąd obliczeniowy i dokonujemy doboru przekroju przewodów i zabezpieczeń oraz łączników na dopływie do rozdzielnicy i odpływach z rozdzielnicy głównej. Następnie sprawdzamy, czy w tak dobranych przewodach będą zachowane dopuszczalne spadki napięcia, które w zależności od sposobu zasilania odbiorników podane są na rysunku.

Dopuszczalne spadki napięcia.

Możemy teraz już wykonać schemat zasadniczy (ideowy) instalacji siłowej oraz jej plan. Na schemacie zasadniczym oznaczamy odbiorniki (symbol, moc), łączniki (typ i wielkość), przekaźniki termiczne (typ i zakres), typ, liczbę i przekrój przewodów i rur elektroinstalacyjnych.

Na planie instalacji oznaczamy rozmieszczenie i oznaczenie odbiorników i rozdzielnic, typ, liczbę i przekrój przewodów i rur, trasy przewodów.

Instalacje elektryczne w zakładach przemysłowych

Schemat instalacji elektrycznej zakładu przemysłowego.

Zakłady przemysłowe mogą być zasilane w energię elektryczną:
—    z sieci energetyki zawodowej wysokiego napięcia,
—    z sieci komunalnej niskiego napięcia,
—    z własnej elektrowni.

O sposobie zasilania zakładu decydują takie czynniki jak moc zapotrzebowana przez zakład, wymagana pewność zasilania oraz ewentualne zapotrzebowanie przez zakład na energię cieplną.

Duże zakłady przemysłowe mają własną sieć wysokiego napięcia, z której zasila się stacje transformatorowe oddziałowe, a z nich są zasilane odbiorniki niskiego napięcia. W dalszej części skryptu zajmiemy się zakładem przemysłowym zasilanym z sieci energetyki zawodowej wysokiego napięcia. Główna stacja zasilająca zakładu jest najczęściej stacją transformatorowo-rozdzielczą SN/O,4 kV.

Rozdzielnica główna niskiego napięcia jest zasilana z transformatorów SN/0,4 kV i dalej energia jest doprowadzona siecią niskiego napięcia do rozdzielnic w poszczególnych pomieszczeniach, a z nich są zasilane odbiorniki siłowe i oświetleniowe. Przykładowy schemat instalacji elektrycznej małego zakładu przemysłowego podano na rysunku.

Ponieważ większość odbiorników budowana jest na napięcie 400 lub 230 V, najbardziej rozpowszechnionym napięciem w zakładach przemysłowych jest 400/230 V. Pozwala to na zasilanie z tej samej sieci odbiorników siłowych o napięciu 400 V i odbiorników oświetleniowych o napięciu 230 V.

Nie można stosować tego napięcia dla odbiorników o mocy większej niż 250 kW, bowiem takie odbiorniki produkowane są na napięcia 3 lub 6 kV.

Projektowanie instalacji w budynkach niemieszkalnych

Aby zaprojektować instalację elektryczną budynku, projektant elektryk musi uzyskać szczegółowe informacje dotyczące charakterystyki budynku, jego wielkości i przeznaczenia, oraz otrzymać podstawowe rysunki budowlane: rzuty piwnic, strychów i poszczególnych kondygnacji oraz przekrój budynku i plan sytuacyjny otoczenia budynku z naniesioną siecią elektryczną zewnętrzną.

Kolejność prac przy sporządzaniu projektu jest następująca.

W zależności od rodzaju, wielkości i przeznaczenia pomieszczeń dobieramy rodzaj i typ opraw oświetleniowych oraz liczbę i rodzaj gniazd wtyczkowych. Liczbę opraw i ich rozmieszczenie określamy na podstawie przeprowadzonych obliczeń jedną z metod. Następnie dobieramy liczbę obwodów oświetleniowych. Liczba obwodów powinna być taka, ażeby przypadająca na jeden obwód liczba wypustów była nie większa niż: 20 — w przypadku opraw żarowych, 30 — w przypadku opraw fluorescencyjnych.

Liczba obwodów zasilających gniazda wtyczkowe powinna być taka, ażeby przypadająca na jeden obwód liczba gniazd była nie większa niż 10. Gniazdo wtyczkowe podwójne lub potrójne należy liczyć jako jedno gniazdo.

Dobieramy teraz, w zależności od konstrukcji budynku i przyjętego sposobu wykonania instalacji, rodzaj przewodów:
—    dla obwodów wypustów oświetleniowych — o przekroju 1,5 mm2 Cu,
—    dla obwodów gniazd wtyczkowych — o przekrojach 1,5 mm2 lub 2,5 mm2 Cu.

Zgodnie z zasadami dobieramy odpowiedni typ i parametry zabezpieczenia.

Po rozmieszczeniu osprzętu w pomieszczeniach, wykonujemy plan instalacji, tzn. rozrysowujemy całą instalację z podziałem na obwody wyprowadzone z rozdzielnicy umieszczonej najczęściej w korytarzu w okolicy prowadzenia wewnętrznych linii zasilających.

W pomieszczeniach biurowych przewidywane jest zwykle wykorzystywanie dużej liczby komputerów. Wymaga to wówczas zaprojektowania specjalnej instalacji zasilającej komputery oddzielonej od innych instalacji. Bardzo często konieczne jest zasilanie określonych grup komputerów z tej samej fazy.

Można dokonać teraz doboru wewnętrznych linii zasilających, rozpoczynając od obliczania ich obciążeń. Znając już obciążenie, dobieramy liczbę, przekrój i typ przewodu na wlz. Liczba wlz zależy od liczby, mocy i sposobu rozmieszczenia. Wlz należy projektować jako trójfazowe, a poszczególne obwody odbiorcze przyłączać tak, żeby obciążenie faz było równomierne. Przekrój przewodów należy dobierać zgodnie z zasadami.
Jednocześnie dokonujemy doboru rozdzielnic piętrowych.

Następnie dokonujemy wyboru rodzaju przewodów, doboru przekroju i zabezpieczeń.

Zabezpieczenia umieszczamy w rozdzielnicy głównej budynku.

W taki sam sposób, o ile istnieją odbiory siłowe, dobieramy łączniki, przewody i zabezpieczenia obwodów siłowych. Zabezpieczenia instalacji siłowej umieszczamy w rozdzielnicy głównej budynku.

W dalszym ciągu obliczeń należy sprawdzić, czy w zaprojektowanej instalacji spadki napięć w warunkach normalnej pracy instalacji nie przekraczają wartości podanych w tablicach. Poszczególne spadki napięcia mogą być przekroczone pod warunkiem nie przekroczenia sumy dopuszczalnych spadków. Należy jeszcze sprawdzić, czy będą spełnione warunki wynikające z zastosowanej ochrony przeciwporażeniowej.

Po wykonaniu wszystkich poprzednio omówionych obliczeń przystępujemy do wykonania schematu instalacji elektrycznej budynku, obejmującego odcinek przyłącza, złącze, a zakończonego odbiornikami energii. Na schemacie połączeń oznaczamy liczniki, rozdzielnice (typ), bezpieczniki (typ i wielkość), liczbę i moc poszczególnych obwodów odbiorczych, typ, liczbę i przekrój przewodów oraz sposób ich prowadzenia.