Ochrona podstawowa przed dotykiem bezpośrednim

Ochrona podstawowa (ochrona przed dotykiem bezpośrednim) ma na celu uniemożliwienie bezpośredniego dotknięcia części czynnych.

Środkami ochrony podstawowej są przede wszystkim:
—    izolacja części czynnych, części te powinny być całkowicie pokryte izolacją, która może być usunięta tylko przez jej zniszczenie, np. izolacja przewodów i kabli,
—    ogrodzenia i obudowy, np. umieszczanie części czynnych wewnątrz obudów lub ogrodzeń zapewniających stopień ochrony co najmniej IPXXB lub IP2X, z wyjątkiem przypadków, gdy zdarzają się większe otwory podczas wymiany części, jak np. w przypadku niektórych opraw oświetleniowych lub bezpieczników albo gdy większe otwory są konieczne dla właściwego funkcjonowania urządzenia zgodnie z odpowiednimi wymaganiami dotyczącymi tego urządzenia.

Jeżeli konieczne jest usunięcie przegród, otwarcie obudów lub usunięcia części obudów, to czynności te powinny być możliwe do wykonania tylko:
—    za pomocą klucza lub narzędzia, lub
—    po wyłączeniu zasilania części czynnych chronionych przez te przegrody lub obudowy.

Środki te mają zapobiegać zarówno niezamierzonemu, jak i zamierzonemu dotykowi części czynnych (dotyk bezpośredni) i mogą być stosowane w warunkach zwykłego użytkowania instalacji elektrycznych.

Ponadto jako środki ochrony podstawowej można stosować:
—    przeszkody, których zadaniem jest uniemożliwienie niezamierzonego zbliżenia ciała do części czynnych lub ich dotknięcia,
—    umieszczanie części czynnych poza zasięgiem ręki, np. przewody linii napowietrznych (w kierunku pionowym zasięg ręki wynosi 2,5 m od powierzchni stanowiska, na którym może się znaleźć człowiek).

Środki te mają ograniczony zakres stosowania i mogą być stosowane tylko w instalacjach elektrycznych będących pod nadzorem osób wykwalifikowanych lub poinstruowanych i mają one zapobiegać jedynie niezamierzonemu dotknięciu części czynnych.

Niezamierzone zetknięcie się nie jest uważane jako niebezpieczne, jeżeli w czasie krótszym niż 5 s po wyłączeniu zasilania napięcie z ładunku statycznego spadnie poniżej 120 V d.c.

W przypadkach nieskuteczności środków ochrony podstawowej lub przewidywanej nieostrożności użytkowników urządzeń elektrycznych, można dodatkowo stosować urządzenia różnicowoprądowe RCD (ang, residual current protectve device) o prądzie wyzwolenia nieprzekraczającym 30 mA.

Urządzenia te uważa się za środki ochrony uzupełniającej i ich zastosowanie nic zwalnia z obowiązku zastosowania jednego z wymienionych środków ochrony podstawowej.

Klasyfikacja urządzeń elektrycznych ze względu na ochronę przeciwporażeniową

Urządzenia elektryczne, ze względu na ochronę przeciwporażeniową, dzielą się na cztery klasy: 0, I, II i III.

Klasa 0 obejmuje urządzenia, w których zastosowano jedynie izolację podstawową (roboczą). Charakteryzują się one brakiem zacisku przeznaczonego do połączenia z przewodem ochronnym.

Klasa I obejmuje urządzenia, w których zastosowano jedynie izolację podstawową, oraz wyposażono je w zaciski ochronne do połączenia części przewodzących dostępnych z przewodem ochronnym układu sieciowego.

Klasa II obejmuje urządzenia elektryczne, w których wszystkie części przewodzące dostępne są oddzielone od części czynnych (należących do obwodu elektrycznego) izolacją podwójną lub izolacją wzmocnioną. Urządzenia te charakteryzują się brakiem zacisku ochronnego i powinny być oznaczone symbolem ?

Klasa III obejmuje urządzenia elektryczne, które mogą być zasilane jedynie bardzo niskim napięciem SELV lub PELV.

Projektowanie instalacji oświetleniowej w zakładach przemysłowych

Przystępując do projektowania instalacji oświetleniowej, trzeba mieć, podobnie jak w przypadku instalacji siłowej, tzw. podkłady budowlane oraz dokładne dane dotyczące przeznaczenia wszystkich pomieszczeń oraz wymagań dotyczących rodzaju projektowanego oświetlenia. Wskazówki dotyczące wyboru rodzaju opraw oświetleniowych oraz wybrane najmniejsze dopuszczalne średnie natężenia oświetlenia podane są w tabelach.
Obliczenia instalacji oświetleniowej rozpoczynamy od doboru wymaganych najmniejszych natężeń oświetlenia w poszczególnych pomieszczeniach. Następnie, korzystając z metod, po wybraniu rodzaju oświetlenia obliczamy potrzebną liczbę opraw dla każdego pomieszczenia. Otrzymane liczby opraw dzielimy na obwody, kierując się następującymi zasadami:

—    w pomieszczeniach o powierzchni powyżej 100 m2 oprawy oświetleniowe powinny być przyłączone przynajmniej do dwóch obwodów zasilanych z różnych faz,
—    do jednego obwodu można przyłączyć 20 opraw żarowych lub 30 opraw fluorescencyjnych, przy czym gniazda wtyczkowe należy traktować tak jak oprawy,
—    zabezpieczenie obwodu nie powinno mieć wkładki topikowej na prąd znamionowy większy niż 25 A,
—    obwody trójfazowe mogą być stosowane tylko w następujących przypadkach:
—    urządzenia oświetleniowe będą konserwowane przez fachową obsługę,
—    przy wprowadzaniu wielofazowych obwodów do opraw jednofazowych, przewody faz nie wykorzystanych powinny być prowadzone bez przecinania ich w oprawie,
—    wykorzystanie w oprawach fluorescencyjnych więcej niż jednej fazy może mieć miejsce tylko przy zastosowaniu oprawy wielofazowej,
—    powinna być możliwość załączania poszczególnych grap lamp służących do oświetlania części pomieszczeń i tworzących odrębną całość.

W zakładach przemysłowych w każdej hali należy instalować główny wyłącznik oświetlenia podstawowego niezależnie od innych wyłączników w sieci oświetleniowej. Wyłącznik główny oświetlenia powinien być zainstalowany przy głównym wejściu do pomieszczenia. Jeżeli główny wyłącznik oświetlenia jest zdalnie sterowany, to może być zainstalowany w dowolnym miejscu, przy czym przyciski sterownicze powinny być umieszczone przy wejściu głównym.
Rozmieszczając oprawy na planie instalacji należy kierować się zasadami.
Mając podzielone i rozmieszczone oprawy, znając moc pobieraną przez nie oraz ich liczbę, znajdujemy prąd obliczeniowy obwodu i dokonujemy doboru przekroju i typu przewodu, łącznika oraz zabezpieczenia, tak jak w przypadku obwodów siłowych, z tym że zakłada się równoczesną pracę wszystkich odbiorników oświetleniowych.

Minimalny przekrój, który może być zastosowany w instalacji oświetleniowej oraz w obwodach gniazd wtyczkowych jest podany w tabelach. Obwody te wyprowadzone są najczęściej z rozdzielnicy skrzynkowej umieszczonej w pomieszczeniu o największej mocy zainstalowanej w urządzeniach oświetleniowych.

Zasady doboru liczby i wielkości rozdzielnic oraz miejsc ich instalowania są takie same jak w instalacjach siłowych. Korzystając z zasad, znajdujemy prąd obliczeniowy grupy urządzeń oświetleniowych zasilanych z jednej rozdzielnicy i dobieramy typ i przekrój przewodów zasilających rozdzielnicę, wielkość i typ zabezpieczenia przewodów oraz łączniki na odejściu z rozdzielnicy głównej i na dojściu do rozdzielnicy odbiorczej.

Musimy jeszcze sprawdzić, czy w instalacji nie zostaną przekroczone dopuszczalne spadki napięcia, podane na rysunku, oraz warunki ochrony przeciwporażeniowej.

Rysujemy teraz plan instalacji oświetleniowej i jej schemat zasadniczy najczęściej wykonywany jako schemat instalacji siłowej i oświetleniowej. Plan i schemat powinny zawierać opisy takie same, jak podano przy projektowaniu instalacji siłowej.

Rozdzielnice oddziałowe

Przy doborze liczby i miejsc ustawienia rozdzielnic należy kierować się następującymi zasadami:

—   wszystkie odbiorniki należące do tego samego ciągu technologicznego należy zasilać z jednej rozdzielnicy,
—    każda wydzielona przestrzeń produkcyjna powinna mieć własną rozdzielnicę,
—    zaleca się ustawić rozdzielnice w najbliższym sąsiedztwie zasilanych z niej odbiorników,
—    jeżeli dział produkcyjny mieści się w kilku pomieszczeniach, to zaleca się instalować rozdzielnicę w każdym pomieszczeniu,
—    w przypadku malej liczby odbiorników w dziale o kilku pomieszczeniach dopuszcza się stosowanie dla nich jednej rozdzielnicy w pomieszczeniu o najłatwiejszym dostępie,
—    jeżeli odbiorniki są uruchamiane z rozdzielnicy, to powinna ona być tak ustawiona, aby były one z niej widoczne,
—    w pomieszczeniach ogólnodostępnych należy odsuwać rozdzielnicę od tras komunikacyjnych i transportowych,
—    rozdzielnice należy projektować w pobliżu środka obciążenia,
—    liczba odejść z rozdzielnicy nie powinna przekraczać 15,
—    na dopływie do rozdzielnicy powinno się umieszczać łącznik ręczny.